Published 31/01/2021
Geschreven door Leonie Poth

Deze titel geeft een route binnen een coping systeem aan, maar hoe leg je het eenvoudig uit? Hieronder probeer ik al filosoferend en analyserend lastige kost begrijpelijk te maken. Neem er ook even de tijd voor zonder oordelen. Maar om het eenvoudig in te leiden begin ik met een Japans verhaaltje.

De samoerai-krijger en de zenmeester

In Japan leefde eens een soldaat, een samoerai-krijger. Het was een boom van een kerel. Gewoonlijk liepen de mensen met een grote boog om hem heen, want het was een enorme driftkop. Je hoefde maar iets te zeggen wat hem niet beviel, of hij werd reusachtig kwaad. Als je op zijn schaduw trapte, trok hij meteen zijn zwaard en scheidde je romp van je hals.

Die samoerai-krijger zat op een dag in een wijnhuis aan de rand van een groot bos. Hij had al aardig wat wijnkruiken geleegd en was behoorlijk aangeschoten. In een hoekje van de gelagkamer zaten wat dorpelingen uit het nabijgelegen dorp.

De samoerai-krijger hoorde de dorpelingen eerbiedig praten over een oude zenmeester, die in een eenvoudig hutje in het bos woonde. De zenmeester stond de dorpelingen met daad en raad ter zijde. Hij hielp de mensen als ze ziek waren met behulp van geneeskrachtige kruiden en sprak wijze woorden wanneer iemand een probleem aan hem voorlegde.

“Flauwekul!” riep de samoerai ineens. “Weet je wat die man is? Dat is een oplichter! Die klopt jullie geld uit de zak! Zit lekker te niksen voor zijn hutje onder een bladerdakje! Jullie brengen hem kippetjes, en vruchten, en geld, en hij verkoopt jullie alleen maar kletspraatjes! Geloven jullie me niet? Ik zal het jullie bewijzen, breng me er maar heen!”

De dorpelingen durfden niet tegen te spreken en met zijn allen liepen ze het bos in. De samoerai voorop, een beetje waggelend van de vele wijn, en de dorpelingen onderdanig achter hem aan.

Na een tijdje kwamen ze op een open plek in het bos en daar zagen ze de oude man. De zenmeester zat inderdaad voor zijn hutje onder een afdakje van bladeren op de grond. De samoerai stelde zich dreigend en groot voor hem op, en schreeuwde: “Zo! Nou moet jij me eens vertellen of er nou echt een poort van de hel en een poort van de hemel bestaat!”

Het eerste moment leek de zenmeester in gedachten verzonken. Toen richtte hij zijn hoofd langzaam omhoog, keek de samoerai in de ogen en zei met zachte stem: “Hé… dus jij bent die beroemde, die beruchte samoerai-krijger?”

De zenmeester nam de samoerai van top tot teen op en begon te grinniken.

“Neem me niet kwalijk dat ik lach… maar jij ziet er eigenlijk helemaal niet uit als een samoerai-krijger! Jij ziet er meer uit als een… ja, als een clown! Met die dikke wijnbuik van je, die rooie neus en die uitpuilende ogen! Weet je wat ik denk? Ik denk, dat als de mensen voor je op de grond vallen, dat ze dat niet doen van angst… maar van het lachen!”

De samoerai werd witheet van woede. Razendsnel trok hij zijn zwaard en hief het op om toe te slaan. Op hetzelfde moment zei de zenmeester rustig: “Kijk…! Nu sta je vlak voor de Poort van de Hel!”

Verbouwereerd staarde de samoerai de zenmeester aan. Langzaam liet hij zijn zwaard zakken.

“En nu,” sprak de Zenmeester, “sta je vlak voor de Poort van de Hemel.”

Gevoel versus denken

Er is veel gaande rondom het gevoel van vrijheid tijdens de Lockdown. Oordelen vliegen als paddenstoelen uit de grond en ze schreeuwen letterlijk en figuurlijk om aandacht. Maar wat is er nu gaande vraag ik mezelf af. En ik hoop dat de politici en wetenschappers zich dit ook zullen afvragen. Worden we wel gezien, gehoord, geloofd, geliefd?

Verlies van vrijheid

Vanuit mijn visie, met mijn achtergrond als mens, coach en mediator, weet ik het volgende: we zijn allemaal mensen met eigen trauma’s..Maar één belangrijke wordt momenteel aangeraakt; verlies van vrijheid. Vanuit familiesystemen hebben we dit allemaal wel ergens in onze aderen lopen vanuit vorige generaties. Vrijheid is voor mij heel belangrijk als ik naar mijn geschiedenis vanuit mijn Nederlands-Indische-Chinese (voor)ouders kijk. Daarmee is het in mijn DNA gekomen. Vele generaties, jong en oud, voelen nu het verlies van vrijheid. En we zijn onzeker over de veranderingen die dagelijks aan de orde zijn. Wanneer we veranderingen in het leven zouden accepteren, ervaren we ook een diep gevoel van vrijheid. Vanuit deze angst (verlies van vrijheid) kijken we hoopvol naar de ander die keuzes voor ons maken of veranderen. Maar hebben we de moed om ons kwetsbaar te voelen in de angst, kunnen we zijn wie we werkelijk zijn.

Gevangenis

We nemen niet zelf de verantwoordelijkheid voor de eigen kwetsbaarheid, de pijn, het verdiet. Maar worden afhankelijk van het oordeel van de media, politici, etc. Door de angst voor het verlies gaan we star denken en omdat we zelf niet ruimdenkend meer zijn hopen we dat de ander ruimdenkend wordt. Hiermee raken we gefixeerd op de ander, dus de wetenschappers, de politici, de complotdenkers. We voelen niet meer zelf wat we voor onszelf willen. En hoe meer we beinvloed worden van buitenaf, hoe meer we verslaafd raken aan wat we aangereikt krijgen van buitenaf. De tunnelvisie die we aannemen beperkt ons om niet de verantwoordelijkheid voor onze pijn, het verdriet te zien. Met een oordeel over de ander, een situatie of jezelf, ben je beschuldigend en hiermee ook een slachtoffer. Hiermee ben je dus gevangene van je eigen oordeel.

Verantwoordelijkheid

Er wordt continu gehamerd op ‘onze verantwoordelijkheid nemen’ door de regering. Maar verantwoordelijkheid gaat niet over ‘plicht’, zoals vaak wordt gedacht. Bij plicht voel je het verlies van je zelfexpressie. Verantwoordelijk zijn gaat over je respons van binnenuit, waarin je voelt dat je eigenlijk een liefdevol leven wilt hebben. Wanneer je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen pijn, zoals het gevoel van vastzitten en je verdriet, dan hoef je niet meer te oordelen. Een oordeel vertelt slecht iets over je eigen pijn, over aspecten van jezelf waar je niet naar wilt kijken. Een oordeel brengt je focus naar de ander. Een oordeel zorgt er slechts voor dat je je eigen gevangenis maakt. Je kan niet meer openhartig, in vrijheid, naar jezelf en ook naar de ander kijken.

Ruimdenkendheid

De starheid van onze oordelen vraagt om je eigen ruimdenkendheid. Dus niet de ruimdenkendheid van de ander om tot vrijheid te komen. Vanuit een menselijk verlangen willen we allemaal verbonden zijn, in gelijkheid. De les die we uit de Corona tijd kunnen leren is om naar binnen te gaan en onze pijn te helen. Hoe we gevangen zitten in (emotionele) afhankelijkheid. Praktisch krijgen we alle ruimte aangeboden maar die zien we niet vanuit onze eigen gevangenis, waar slechts een klein raampje met tralies is. We krijgen alle signalen om los te leren laten, flexibel te zijn. Dat we kunnen leren accepteren dat verandering erbij hoort. Dat onvoorspelbaarheid nu eenmaal bij het leven hoort.

De les van Nelson Mandela

Het proces van Vergeven waarin ik me al jaren verdiep, laat zoveel mooie lessen van het dagelijks leven zien. Nelson Mandela was een groot voorbeeld hierin. Zijn vrijheid werd afgenomen, zijn leven was onvoorspelbaar. Maar toen hij zijn oordelen en strijd liet varen, zijn woede kon transformeren naar verdriet, kreeg hij zijn innerlijke vrijheid terug. Hij werd ruimdenkend en ging van rechtvaardigheid naar gelijkwaardigheid in zijn denken en handelen. Op deze manier kon hij zijn verlangen naar verbondenheid in zijn missie waarmaken en heeft hij vele mensen op aarde geïnspireerd om één te zijn.